Er zijn twee soorten schaduw
Het onderscheid dat het meest uitmaakt, wordt zelden gemaakt. Koele, vochtige schaduw achter een muur of schutting is een prima standplaats: er groeit van alles, mits het niet uitdroogt.
Droge schaduw onder een grote boom of een dakoverstek is de lastigste plek van de hele tuin. Daar concurreert u niet alleen met het gebrek aan licht maar ook met wortels die al het water wegnemen, en met regen die de grond nooit bereikt.
Wat het altijd doet
Voor koele schaduw zijn hosta's, varens, vingerhoedskruid, longkruid en schuimbloem de betrouwbare basis. Het schuimbloemgeslacht en vrouwenmantel vullen de grond en houden onkruid buiten.
In droge schaduw is de keuze kleiner: klimop als bodembedekker, maagdenpalm, gevlekte dovenetel, en het bergsteentje bij de rand. Verwacht daar geen weelde maar wel groen dat het volhoudt.
Blad boven bloei
In de schaduw is bloei kort en het licht gedempt, waardoor felle kleuren wegvallen. Wat blijft werken is contrast in blad: het brede blad van een hosta naast het fijne van een varen, lichtgroen naast donkergroen, glanzend naast mat.
Werk daarnaast met licht in plaats van kleur. Wit en heel lichtgeel lichten op in de schemer, terwijl paars en donkerrood in de schaduw verdwijnen. Een groep witte bloemen tegen een donkere achtergrond doet meer dan tien kleuren door elkaar.
Onder een boom: begin met de grond
Onder een oude boom hoeft u niet te spitten — dat beschadigt de wortels en helpt niet. Breng in plaats daarvan een laag compost of bladaarde van vijf centimeter aan en plant daarin kleine planten met een kluitje.
Geef het eerste jaar consequent water, ook als het maar even droog is. Wat daar eenmaal geworteld is, redt zich; wat het eerste seizoen niet aanslaat, komt er niet meer.
Voorjaarsbloeiers benutten het gat
De slimste zet in een schaduwtuin is het voorjaar. Voordat de boom in blad komt, valt er een paar weken volop licht op de bodem — precies waar bosanemoon, sneeuwklokje, longkruid en boshyacint van leven.
Die planten zijn na juni weer verdwenen, en dat is geen probleem: tegen die tijd hebben de hosta's en varens het overgenomen. Zo heeft dezelfde vierkante meter twee seizoenen achter elkaar.
Wat u niet moet proberen
Gras onder een dichte boom is verloren moeite. U kunt jaarlijks inzaaien en het blijft dun en vol mos, want gras heeft licht nodig dat er niet is.
Vervang het door een bodembedekker of door een laag houtsnippers met wat schaduwplanten erin. Dat scheelt maaien én de teleurstelling van elk voorjaar opnieuw beginnen. Voor de rest van het gazon geldt iets anders — zie gazon onderhouden.
