Opruimen is uit de mode, en terecht
Jarenlang gold: in november alles kort en de tuin schoon de winter in. Dat is achterhaald. Uitgebloeide stengels, zaaddozen en bladeren zijn schuilplaats en voedsel voor insecten en vogels, en ze beschermen de kroon van de plant tegen vorst.
Laat vaste planten en grassen dus staan tot maart. Het ziet er onder rijp bovendien beter uit dan kale grond — zoals op de foto bij dit artikel, waar rijp op het gras en op de uitgebloeide beplanting ligt. Dat uitgebloeide stengels en bladhopen blijven staan is geen slordigheid: veel insecten overwinteren erin, zoals De Vlinderstichting uitlegt.
Wat wel weg moet
Zieke bladeren en aangetaste vruchten ruimt u op, anders overwintert de ziekte gewoon in uw tuin. Dat geldt voor sterroetdauw op rozen, voor schurft op appel en peer, en voor buxusmot.
Blad op het gazon haalt u er ook af: een dichte laag nat blad laat geen licht door en geeft binnen een paar weken gele plekken. Leg dat blad onder de heesters, waar het als mulch werkt en waar egels en insecten er iets aan hebben.
Potten: de kwetsbaarste categorie
Planten in potten vriezen eerder kapot dan planten in de volle grond, omdat de kluit van alle kanten wordt bevroren. Zet potten daarom tegen een muur, op pootjes of tegels zodat ze niet vastvriezen, en wikkel de pot in noppenfolie of jute.
Terracotta en aardewerk zijn zelf ook vorstgevoelig: water dringt in de wand en de pot springt. Zet dure exemplaren leeg en droog weg, of controleer of er 'vorstbestendig' op staat.
Water is de stille schade
Tap de buitenkraan af en sluit hem binnen af, of monteer een vorstvrije variant. Een gesprongen leiding in de gevel merkt u pas bij de eerste dooi, en dan zit het water al in de muur.
Leeg ook slangen, regentonnen en fonteinen, of laat de ton tot een kwart gevuld met de kraan open. Een volle kunststof ton die dichtvriest, zet uit en scheurt langs de naad.
Bescherming voor wat het nodig heeft
De meeste tuinplanten in Nederland hebben geen bescherming nodig. De uitzonderingen zijn mediterrane planten, jonge aanplant en alles wat net verplant is.
Gebruik jute of vliesdoek, geen plastic: onder plastic condenseert vocht en rot de plant. En wacht met inpakken tot het echt gaat vriezen; te vroeg afdekken houdt warmte vast waardoor de plant doorgroeit en juist kwetsbaarder wordt.
Het werk dat u in maart terugkrijgt
Wat u in het najaar laat staan, knipt u in maart weg — vlak voordat het nieuwe blad komt. Dat is één handeling in plaats van twee, en het beestje dat in de holle stengel overwinterde is er dan uit.
Leg het snoeisel niet meteen bij het groenafval maar laat het een week op een hoop liggen, dan kruipt eruit wat er nog in zit. Zie ook de tuinkalender voor de rest van het jaar.
